Ijsgrotten IJsland Seizoen - Winter en Zomer

Welke ijsgrotten zijn open in jouw reismaand?

Het antwoord op de seizoensvraag bestaat uit twee delen. De natuurlijke kristalgrotten van Vatnajökull bij Jökulsárlón zijn een echte winterervaring: meestal loopt het seizoen van begin november tot en met maart, al geven sommige aanbieders een marge van oktober tot en met april aan, altijd afhankelijk van de omstandigheden.

Een vaste openingsdatum is er niet. Gidsen zoeken elk najaar naar nieuwe grotten en openen die pas zodra het ijs veilig en stabiel is.

Buiten die periode hoef je deze ervaring gelukkig niet te missen. De Katla-ijsgrot bij Vík is het hele jaar door te bezoeken, ook in september, wanneer de meeste grotten bij Jökulsárlón nog niet veilig of open zijn. Daarnaast is de uitgegraven ijstunnel in Langjökull, bereikbaar vanuit Húsafell, elke maand van het jaar geopend.

De kalender bepaalt dus je keuze: in de zomer bezoek je Katla of Langjökull, terwijl je in de winter ook de beroemde kristalgrotten kunt zien. Vergelijk je reisdata met de tabel voordat je je zinnen zet op een specifieke gletsjer.

Tour hiervoor

Vanuit Húsafell: Into the Glacier IJsgrot-avontuur4.7★ (866) · Duur 4 uur · Gratis annulering

Vanaf€180Data bekijken →

Waarom kristalgrotten sluiten zodra de dooi begint

Het verschil tussen de seizoenen zit hem in het water. De grotten van de Vatnajökull ontstaan door smeltwater, en in de zomer stroomt dat water zo hard dat het de gangen vult, het dak uitholt en de structuren instabiel maakt.

De winterkou vermindert die stroming en maakt het ijs steviger. Daarom bestaan de kristalgrotten eigenlijk alleen van het late najaar tot het vroege voorjaar. Zachte periodes met veel wind en regen kunnen een doorgang zomaar laten vollopen, zelfs midden in het seizoen.

Bij Katla zit dat anders. Deze grot ligt op het hogere deel van de Kötlujökull, waar het risico op plotselinge overstromingen kleiner is dan bij grotten die zich onder de gletsjer vormen.

Bovendien isoleert vulkanische as het ijs, waardoor het minder snel smelt. De geothermische warmte van de Katla-vulkaan blijft onder de Mýrdalsjökull doorwerken, en het smeltwater schuurt en verruimt elk jaar opnieuw openingen uit.

Dat betekent niet dat een bezoek in de zomer altijd gegarandeerd is. Gidsen kiezen ter plekke de veilige plekken uit, en de grot verandert voortdurend door het weer, de temperatuur en de beweging van het ijs. Het hele jaar door worden er tours georganiseerd, maar welke kamer je binnenstapt, beslist de gids pas die ochtend.

Tour hiervoor

Vanuit Vík: Katla-ijsgrot & Super Jeep-tour4.7★ (1,521) · Duur 3 uur · Gratis annulering

Vanaf€240Data bekijken →

Wanneer is het ijs het blauwst en hoe ziet de grot eruit?

Winterreizigers komen voor de kleur, en worden daarvoor beloond. Het ijs is op z'n blauwst van december tot en met februari, wanneer aanhoudende vrieskou de smeltwatergangen omtovert tot stevige grotten.

Dicht, diep ijs absorbeert elke kleur behalve blauw, en bij bewolkt weer oogt dat blauw vaak dieper en intenser dan in de felle zon. In februari combineer je dat stabiele ijs met zo'n 8,6 uur daglicht, terwijl je het in december met amper vier uur moet doen.

Stel je verwachtingen op basis van foto's wel wat bij. Het ijs van de Katla bevat zwarte en grijze lagen vulkanische as: sporen van eerdere uitbarstingen die zijn samengeperst in de gletsjer.

Dat donkere, gemarmerde uiterlijk geeft de plek juist zijn karakter, en er zijn reizigers die na een bezoek aan beide grotten Katla juist mooier vonden. De kristalgrot bij de Vatnajökull is juist die doorschijnende, saffierblauwe variant.

Geen enkele foto garandeert hoe jouw grot eruitziet. Katla is binnen een jaar tijd getransformeerd van een gesloten voorjaarstunnel naar een open herfstkoepel. Gidsen kiezen altijd uit de veilige plekken van dat moment.

Wat jij te zien krijgt, kan dus heel anders zijn dan de foto op de website, of wat vrienden zagen die er in maart waren.

Eigenlijk komt het neer op één ding: kom voor de gletsjer en laat de gids de beste plek van de dag uitzoeken. Foto's zetten de toon, het ijs bepaalt het decor.

Tour hiervoor

Vanuit Vík: Katla-ijsgrot en Super Jeep-tour4.6★ (2,597) · Duur 3 - 12 uur · Ophalen bij hotel · Gratis annulering

Vanaf€177Data bekijken →

Wat kortere winterdagen betekenen voor vertrektijden

Het daglicht dicteert je winterreis. In november heb je ongeveer zes uur licht, in december nog maar vier, in januari vijf en tegen maart loopt dat op naar bijna twaalf uur.

Touroperators plannen bezoeken aan de grotten daarom midden op de dag, vooral tussen 10:00 en 2 uur 's middags uur. Je krijgt een hoofdlamp voor de donkere gangen, en stops langs de zuidkust worden zo gepland dat je voor het donker weer buiten klaar bent.

In de zomer draait dat om. Juli trakteert je op zo'n 20 uur licht en een aangename middagtemperatuur van 9,7 °C. Je planning is daardoor een stuk flexibeler, maar het is ook overal drukker.

Januari is het tegenovergestelde: temperaturen rond de min vijf, sneeuw op zo'n twee van de drie dagen en de rustigste periode van het jaar.

Zet de maanden eens tegen elkaar af. Een bezoek in december betekent strak plannen rondom het weinige daglicht, en koude handen. Juli biedt alle vrijheid, maar ook meer mensen bij de bezienswaardigheden.

September is de drukste maand van het naseizoen, terwijl oktober juist het stilst is. De lente en herfst zitten daar tussenin, en februari combineert stevig ijs met voldoende daglicht om het goed te kunnen bewonderen.

Tour hiervoor

Reykjavik: Katla-ijsgrot & Zuidkust Tour4.7★ (1,354) · Duur 12 uur · Ophalen bij hotel · Gratis annulering

Vanaf€250Data bekijken →

Wanneer kun je de tour het beste boeken?

De beste tijd om te boeken verschilt per seizoen, dus stem je planning af op de grot die je wilt zien. Voor Katla leg je je plek in de zomer het liefst een paar dagen vooraf vast.

Voor het hoogseizoen in juli boek je nog eerder, want die plekken raken snel vol. Ook tochten naar de kristalgrotten in de winter vragen om wat vooruitdenken: het seizoen is kort en de vertrektijden zijn beperkt tot de uren met daglicht.

Het handigst is om eerst de grot te boeken en de rest van je reis eromheen te plannen. Doordat je bij deze tours tot 24 uur van tevoren gratis kunt annuleren, gooit een weersomslag je plannen niet meteen financieel overhoop.

Ligt je reismaand vast? Reserveer dan gewoon de vertrektijd die je wilt en laat het weer het enige zijn dat nog kan schuiven.

Tour hiervoor

Jökulsárlón: De Originele IJsgrottour op Vatnajökull4.6★ (1,131) · Duur 3 uur · Gratis annulering

Vanaf€152Data bekijken →

Hoe gidsen bepalen of een grot die dag veilig is

Een natuurlijke grot is continu in beweging en de veiligheid wordt elke dag opnieuw beoordeeld. Gidsen houden de temperatuur en wind van de voorgaande twee dagen én van de ochtend zelf nauwlettend in de gaten, en inspecteren daarna het ijs bij de ingang.

Water, los puin, gebroken ijs of scheuren in het plafond betekenen direct dat de grot afvalt. Sneeuw en temperaturen rond het vriespunt, zonder zichtbare dooi of stromend water, gelden als relatief veilig. Onveilige plekken worden gemeden, en gidsen zoeken telkens naar nieuwe doorgangen zodra het ijs verschuift.

Daarom kun je hier ook niet op eigen houtje naar binnen. Voor een veilig en legaal bezoek aan een natuurlijke ijsgrot is een gecertificeerde gids verplicht; in Nationaal Park Vatnajökull is zelfstandig naar binnen gaan zelfs strikt verboden.

Ook Katla is alleen met begeleiding toegankelijk: het startpunt is uitsluitend bereikbaar met speciale Superjeeps van touroperators. Bij de tours op deze pagina zijn een officiële gletsjergids en veiligheidsuitrusting zoals stijgijzers en helmen altijd inbegrepen.

Voor wie gaat boeken is de tip helder: kies een tour met gratis annulering en vertrouw op het ochtendoordeel van de gids. Een grot die vandaag dicht moet blijven, kan morgen zomaar weer veilig zijn.

Tour hiervoor

Jökulsárlón: Crystal Ice Cave Super Jeep-tour4.2★ (1,755) · Duur 2,5 uur · Gratis annulering

Vanaf€151Data bekijken →

Wat een winterstorm doet met je plannen

Het weer heeft vat op beide onderdelen van je tocht: de rit ernaartoe en de gletsjer zelf. Route 1 sluit soms tijdens zware stormen, meestal voor een paar uur en af en toe een hele dag.

In december 2022 gooiden zware sneeuwstormen de drukke zuidkust zelfs dagenlang op slot. Code oranje, met aanhoudende wind van 18 tot 35 m/s of windstoten boven de 40 m/s, leidt regelmatig tot wegafsluitingen; bij code rood ligt vrijwel alles stil.

Katla-tours gaan bij extreem weer dan ook niet door, zeker niet bij wind boven de 20 m/s.

De oplossing is eenvoudig. Check voor vertrek de lokale verkeers- en weerberichten en bel direct met de touroperator zodra je ziet dat een weg dicht is, nog vóór je vertrektijd.

Annuleert de operator vanwege het weer, de veiligheid of de omstandigheden op het ijs, dan kun je kosteloos omboeken of krijg je je geld volledig terug. Dat geldt ook wanneer je door een afgesloten weg het verzamelpunt simpelweg niet kunt bereiken.

Tour hiervoor

3-daagse tour IJsland: Golden Circle, gletsjermeer & ijsgrot4.8★ (106) · Duur 3 dagen · Ophalen bij hotel · Gratis annulering

Vanaf€845Data bekijken →

Welke ijsgrottocht past bij jouw reisseizoen?

Laat je reismaand bepalen wat er mogelijk is. Wie in de winter komt voor diepblauw ijs, kiest voor Vatnajökull; daar zijn de kristalgrotten grofweg geopend van oktober tot en met april.

In de zomer heb je de keuze uit twee compleet verschillende opties die het hele jaar door open zijn: de natuurlijke Katla-grot bij Vík, met zijn karakteristieke aslagen, of de aangelegde ijstunnel in de Langjökull bij Húsafell, die het hele jaar door hetzelfde oogt.

Voor een reis in de warmere maanden is de Katla-ijsgrottour per Superjeep vanuit Vík de beste natuurlijke optie.

Dit is een tocht van drie uur inclusief de rit per Superjeep richting de Mýrdalsjökull, een wandeling over het ijs naar de ingang, een gecertificeerde gids en alle benodigde uitrusting. De tour vertrekt het hele jaar door, maar blijft zoals elke natuurlijke grot afhankelijk van de weersomstandigheden.

Wie voor de zomer pas laat boekt, kijkt het best als eerste naar vertrekken richting Katla. Winterreizigers die voor het blauwe ijs komen, hebben minder speelruimte qua maanden en vertrektijden; voor hen draait de keuze vooral om de juiste week.

Tour hiervoor

Vanuit Jökulsárlón: Crystal Blue Ice Cave Super Jeep-tour4.5★ (606) · Duur 3 uur · Gratis annulering

Vanaf€151Data bekijken →

Wat je kunt verwachten van de hele tocht

Wees realistisch over de tijd. Bij een drie uur durende Katla-tour vanuit Vík breng je ongeveer 30 minuten door in de grot zelf, zo'n zesde van de totale tocht. De rit met de Superjeep duurt zo'n 40 minuten per enkele reis over zwart zand, oude lavavelden en ondiepe stroompjes.

Vanaf de plek waar je uitstapt is het nog zo'n 1 tot 2 kilometer lopen over oneffen terrein naar de ingang, wat afhankelijk van de route en het weer 20 tot 25 minuten kost.

Veel reizigers vinden die ruige rit over ongebaande paden al een attractie op zich: je hobbelt dwars door vulkanische spoelzandvlaktes. Onderweg vertelt de gids honderduit over de gletsjer, de vulkaan en het ontstaan van de grot, wat de dag echt inhoud geeft.

Wat veel beginners onderschatten: het stuk lopen vraagt best wat energie, en op stijgijzers vonden sommige bezoekers het best steil. In de grot zelf loop je gewoon over het ijs, je hoeft niet te klimmen of met touwen in de weer, dus met een normale conditie red je het prima.

Wil je echt langer het ijs op, kijk dan eens naar een gletsjerwandeling, dat is een een stuk actievere dag.

Wat trek je aan als het buiten warmer is dan in de grot?

In de grot blijft de temperatuur het hele jaar rond het vriespunt, dus in juli kan het binnen een stuk kouder aanvoelen dan buiten. 's Zomers werk je het best met laagjes onder een waterdichte jas, met een dunnere buitenlaag voor tijdens de autorit.

In de winter trek je alles uit de kast: thermisch ondergoed, fleece, een warme muts en handschoenen. Buiten is het bovendien vaak nat: bij Katla regent het gemiddeld op de helft van de dagen in het jaar.

Goede wandelschoenen maken het grootste verschil. Kies voor stevige, waterdichte bergschoenen met enkelsteun en veel profiel voor de oneffen, soms modderige aanlooproute. Er drupt regelmatig smeltwater van het dak, plassen maken je schoenen nat, en een extra paar droge sokken in je tas is echt geen overbodige luxe.

De touroperator regelt de technische uitrusting, zoals stijgijzers en een helm, en bij Langjökull soms ook een warm pak. Maar je eigen kleding blijft de basis. Spijkerbroeken worden klam, koud en zwaar als ze nat worden; laat die dus in je koffer en kies voor een waterdichte broek over warme laagjes.

Wat kun je nog meer zien op een dag aan de zuidkust?

Bij georganiseerde Katla-dagtochten vanuit Reykjavík zitten de mooiste bezienswaardigheden al inbegrepen: de 12-urige variant stopt bij Seljalandsfoss en Skógafoss, terwijl de 10-urige tocht voor kleine groepen ook Víkurfjara (het zwarte zandstrand) meepakt. Het wandelniveau is eenvoudig tot gemiddeld, waardoor je veel meer beleeft dan alleen de ijsgrot.

Voor activiteiten op het water speelt het seizoen een grote rol. Boottochten op het gletsjermeer Jökulsárlón varen van begin mei tot en met oktober; tochten met snelle Zodiacs stoppen in oktober en amfibievoertuigen varen door tot in november, mits het weer en ijs het toelaten.

In de winter combineer je een bezoek aan een kristalgrot prachtig met het uitzicht op het meer; in de zomer kun je er ook echt het water op.

Wil je meer tijd nemen, dan koppelt de driedaagse tour langs de Golden Circle, het gletsjermeer en de ijsgrot alles aan elkaar inclusief twee overnachtingen. De precieze route wisselt per seizoen, zodat de bezochte grot altijd aansluit op de maand waarin je reist.

De bezienswaardigheden van de Golden Circle kosten amper extra reistijd: de geisers van Geysir liggen op loopafstand van elkaar, en Gullfoss ligt er vlakbij. Dat is precies de winst van een driedaagse trip: je pakt een tweede regio mee zonder van hot naar her te hoeven haasten.

Zelf naar het verzamelpunt rijden of niet?

Hierbij moet je twee verschillende trajecten uit elkaar houden. Je kunt prima zelf naar Vík rijden voor een lokaal vertrek: de rit vanuit Reykjavík is 187,4 kilometer en duurt zonder vertraging zo'n 2 uur en 38 minuten.

Houd rekening met extra reistijd als er ijs op de bergpas Hellisheiði ligt of wanneer er langs de kust onder de Eyjafjallajökull zware windstoten van meer dan 25 m/s staan. Zorg dat je 20 minuten voor vertrek bij het verzamelpunt bij Vík Inn bent om te parkeren en in te checken.

Naar de grot zelf rijden kan niet. De ruige gletsjerpaden naar het startpunt van Katla zijn alleen begaanbaar met een aangepaste Superjeep; een standaard 4x4-huurauto redt dit absoluut niet. De jeeptour heen en terug zit bij de prijs in, en daarom verzamel je altijd eerst in Vík.

Let in de winter ook goed op de terugrit. Vík heeft in december nog geen vijf uur daglicht. Rijd je dezelfde dag heen en weer vanuit Reykjavík, dan zit je een flink stuk in het donker op de weg.

Wie verder oostwaarts reist naar Jökulsárlón, doet er verstandig aan te overnachten in Vík of Kirkjubæjarklaustur. De Katla-dagtours met ophaalservice vanuit Reykjavík lossen dit op: dan zit er een ervaren chauffeur achter het stuur.